“Bir şeyden uzak durmak” anlamına gelen oruç; niyet ederek imsak vaktinden iftar vaktine (yani, tanyerinin ağarmaya başlamasından itibaren, akşam güneşin batmasına) kadar yemek, içmek ve cinsî münasebetten uzak durmak demektir.
Ramazan ayında oruç tutmak İslâm’ın beş temel esasından biridir.
Oruç ibadeti ile kişi nefsini terbiye eder, iradesini güçlendirir ve kötü alışkanlıklara karşı direnme gücü kazanır. Kur’ân-ı Kerim’de “Ey iman edenler! Allah’a karşı gelmekten sakınmanız için oruc, sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de farz kılındı” buyurmaktadır (Bakara sûresi, 183).
Oruç, dünyada kötülüklerden sakınmayı, ahirette cehennem azabından korunmayı sağlayan önemli bir ibadettir. Ayrıca oruç, günahların affedilmesine de vesiledir. Nitekim bir hadis-i şerifte Hz. Peygamber (s.a.s.) şöyle buyurmaktadır; “Kim inanarak ve mükâfatını Allah’tan bekleyerek Ramazan orucunu tutarsa, geçmiş günahları bağışlanır.” (Buhari, Savm, 6).
Akıllı, erginlik çağına erişmiş Müslüman’ın Ramazan orucunu tutması farzdır. Ancak oruç tutamayacak derecede hasta olanlar ve yolcular, oruç tutmayabilirler. Hastalar iyileşince, yolcu olanlar da memleketlerine dönünce tutmadıkları oruçları kaza ederler. Hasta olan kişinin iyileşme ihtimali yoksa, tutmadığı her bir gün için bir fidye vermesi gerekir; yani bir gün için bir fakiri, bir gün doyurur.
Bozulan nafile oruçların kaza edilmesi ve adak oruçların tutulması vaciptir. Bunlara ilave olarak, tutulan oruçlar ise nafile (sünnet/müstehap) oruçlardır.